༈ ཐུབ་བསྟོད་བཞུགས་སོ། །

In Praise of the Buddha

 

༈ ཐབས་མཁས་ཐུགས་རྗེས་ཤཱཀྱའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས། །

tapkhé tukjé shakyé rik su trung

With skillful means and compassion, you were born in the Śākya clan,

གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་བདུད་ཀྱི་དཔུང་འཇོམས་པ། །

zhen gyi mitup dü kyi pung jompa

unconquerable by others, you vanquished Māra's hordes,

གསེར་གྱི་ལྷུན་པོ་ལྟ་བུར་བརྗིད་པའི་སྐུ། །

ser gyi lhünpo tabur jipé ku

your physical form resplendent, like a mountain of gold.

ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

shakyé gyelpo khyö la chaktsel lo

To you, the King of the Śākyas, I pay homage!1

 

གང་གིས་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཐུགས་བསྐྱེད་ནས། །

gang gi dangpor jangchup tukyé né

You I shall praise, who first awakened the mind of enlightenment,

བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་མཛད་ཅིང༌། །

sönam yeshé tsok nyi dzok dzé ching

then completed the accumulations of merit and wisdom,

དུས་འདིར་མཛད་པ་རྒྱ་ཆེན་འགྲོ་བ་ཡི། །

dü dir dzepa gyachen drowa yi

and now in this age, through the vast sway of your actions,

མགོན་གྱུར་ཁྱོད་ལ་བདག་གིས་བསྟོད་པར་བགྱི། །

gön gyur khyö la daki töpar gyi

have become the lord and protector of living beings.

 

ལྷ་རྣམས་དོན་མཛད་འདུལ་བའི་དུས་མཁྱེན་ནས། །

lha nam dön dzé dülwé dü khyené

Homage to you who, having taught the gods,

ལྷ་ལས་བབས་ནས་གླང་ཆེན་ལྟར་གཤེགས་ཤིང༌། །

lha lé bap né langchen tar shek shing

knew the time had come to tame the human world, and

རིགས་ལ་གཟིགས་ནས་ལྷ་མོ་སྒྱུ་འཕྲུལ་མའི། །

rik la zik né lhamo gyutrül mé

descending from the god realm like a great elephant,

ལྷུམས་སུ་ཞུགས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

lhum su zhukpar dzé la chaktsel lo

foresaw the family of your birth and entered the womb of Māyādevī.

 

ཟླ་བ་བཅུ་རྫོགས་ཤཱཀྱའི་སྲས་པོ་ནི། །

dawa chu dzok shakyé sepo ni

Homage to you, prince of the Śākyas, born after ten months

བཀྲ་ཤིས་ལུམྦིའི་ཚལ་དུ་བལྟམས་པའི་ཚེ། །

trashi lumbi tsel du tampé tsé

in the auspicious Lumbinī grove, where

ཚངས་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་བཏུད་མཚན་མཆོག་ནི། །

tsang dang gyajin gyi tü tsen chok ni

Brahmā and Indra revered you, your supreme marks

བྱང་ཆུབ་རིགས་སུ་ངེས་མཛད་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

jangchup rik su ngé dzé chaktsel lo

proving you were destined to be enlightened.

 

གཞོན་ནུ་སྟོབས་ལྡན་མི་ཡི་སེང་གེ་དེས། །

zhönu topden mi yi sengé dé

Homage to you, lion among men, in all your youthful vigour,

ཨངྒ་མ་ག་དྷར་ནི་སྒྱུ་རྩལ་བསྟན། །

angha magadhar ni gyutsel ten

displaying your prowess in the games at Aṅga-Magadha,

སྐྱེ་བོ་དྲེགས་པ་ཅན་རྣམས་ཚར་བཅད་ནས། །

kyewo drekpachen nam tsarché né

where you triumphed over the proud contestants,

འགྲན་ཟླ་མེད་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

drenda mepar dzé la chaktsel lo

so that not one could stand as your rival.

 

འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང༌། །

jikten chö dang tünpar jawa dang

Homage to you, who, to comply with worldly convention,

ཁ་ན་མ་ཐོ་སྤང་ཕྱིར་བཙུན་མོ་ཡི། །

khana mato pang chir tsünmo yi

and avoid all misdeeds, took on a queen and courtiers

འཁོར་དང་ལྡན་མཛད་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིས། །

khor dang den dzé tap la khepa yi

and by acting with such skillful means,

རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

gyelsi kyongwar dzé la chaktsel lo

so you ruled the kingdom.

 

འཁོར་བའི་བྱ་བར་སྙིང་པོ་མེད་གཟིགས་ནས། །

khorwé jawar nyingpo mé zik né

Homage to you, who saw that samsara is wholly futile,

ཁྱིམ་ནས་བྱུང་སྟེ་མཁའ་ལ་གཤེགས་ནས་ཀྱང༌། །

khyim né jung té kha la shek né kyang

renounced the life of a householder,

མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་དྲུང་དུ་ཉིད་ལས་ཉིད། །

chörten namdak drung du nyi lé nyi

and, traveling through the sky,

རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

rap tu jungwar dzé la chaktsel lo

ordained yourself before the Viśuddha Stūpa.

 

བརྩོན་པས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པར་དགོངས་ནས་ནི། །

tsönpé jangchup drupar gong né ni

Homage to you, who, intent on persevering till enlightened,

ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་ལོ་དྲུག་ཏུ། །

nairanjané dram du lo druk tu

for six years practiced austerities on the banks of the Nairañjanā,

དཀའ་བ་སྤྱད་མཛད་བརྩོན་འགྲུས་མཐར་ཕྱིན་པས། །

kawa ché dzé tsöndrü tarchinpé

and taking diligence to its ultimate perfection,

བསམ་གཏན་མཆོག་བརྙེས་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

samten chok nyé dzé la chaktsel lo

attained the supreme samadhi.

 

ཐོག་མ་མེད་ནས་འབད་པ་དོན་ཡོད་ཕྱིར། །

tokma méné bepa dön yö chir

Homage to you, who, seeking to make meaningful

མ་ག་དྷ་ཡི་བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་དུ། །

magadha yi jangchup shing drung du

all your efforts, made throughout beginningless time, sat

སྐྱིལ་ཀྲུང་མི་གཡོ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས། །

kyiltrung miyo ngönpar sangyé né

unmoving in the vajra posture beneath the bodhi tree in Magadha

བྱང་ཆུབ་རྫོགས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

jangchup dzokpar dzé la chaktsel lo

and awakened into true buddhahood, attaining perfect enlightenment.

 

ཐུགས་རྗེས་འགྲོ་ལ་མྱུར་དུ་གཟིགས་ནས་ནི། །

tukjé dro la nyurdu zik né ni

Homage to you, who, in your compassion,

ཝཱ་རཱ་ཎ་སཱི་ལ་སོགས་གནས་མཆོག་ཏུ། །

varanasi lasok né chok tu

gazed at once upon living beings, then

ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས་གདུལ་བྱ་རྣམས། །

chö kyi khorlo kor né dülja nam

turned the Wheel of Dharma in sacred places like Vārāṇasī,

ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འགོད་མཛད་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tekpa sum la gö dzé chaktsel lo

and established disciples in the three vehicles.

 

གཞན་གྱིས་རྒོལ་བ་ངན་པ་ཚར་བཅད་ཕྱིར། །

zhen gyi golwa ngenpa tsarché chir

Homage to you who destroyed evil-minded opponents,

མུ་སྟེགས་སྟོན་པ་དྲུག་དང་ལྷས་བྱིན་སོགས། །

mutek tönpa druk dang lhejin sok

by defeating the six teachers of the tīrthikas, Devadatta and the rest,

འཁོར་མོ་འཇིག་གི་ཡུལ་དུ་བདུད་རྣམས་བཏུལ། །

khormo jik gi yül du dü nam tül

as well as the māras in Vārāṇasī;2

ཐུབ་པ་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tupa yül lé gyel la chaktsel lo

you were the mighty sage, victorious in battle.

 

སྲིད་པ་གསུམ་ན་དཔེ་མེད་ཡོན་ཏན་གྱིས། །

sipa sum na pemé yönten gyi

Homage to you, who performed great miracles in Śrāvastī,

མཉན་དུ་ཡོད་པར་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན། །

nyen du yöpar chotrül chenpo ten

unmatched in their splendor in all the three realms,

ལྷ་མི་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱིས་རབ་མཆོད་པ། །

lhami drowa kün gyi rap chöpa

and through the offerings made by gods, humans and other beings,

བསྟན་པ་རྒྱས་པར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tenpa gyepar dzé la chaktsel lo

caused the teachings to prosper and increase.

 

ལེ་ལོ་ཅན་རྣམས་ཆོས་ལ་བསྐུལ་བྱའི་ཕྱིར། །

lelo chen nam chö la küljé chir

Homage to you, who, to spur the lazy on to the Dharma,

རྩྭ་མཆོག་གྲོང་གི་ས་གཞི་གཙང་མ་རུ། །

tsachok drong gi sazhi tsangma ru

left your body, though immortal and like a vajra,

འཆི་མེད་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་སྐུ་གཤེགས་ནས། །

chimé dorjé tabü ku shek né

and passed into parinirvāṇa

མྱ་ངན་འདའ་བར་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

nyangen dawar dzé la chaktsel lo

in the pure abode of Kuśinagara.

 

ཡང་དག་ཉིད་དུ་འཇིག་པ་མེད་ཕྱིར་དང༌། །

yangdak nyi du jikpa mé chir dang

Homage to you, who, to show that you had not in reality perished,

མ་འོངས་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །

ma ong semchen sönam top jé chir

and so that beings of the future could gain merit,

དེ་ཉིད་དུ་ནི་རིང་བསྲེལ་མང་སྤྲུལ་ནས། །

denyi du ni ringsel mang trül né

emanated a wealth of relics, and caused

སྐུ་གདུང་ཆ་བརྒྱད་མཛད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

kudung cha gyé dzé la chaktsel lo

your remains to be divided into eight portions.

ཅེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཛད་དོ།།

This was composed by the great master Ārya Nāgārjuna.

 

༈ གང་ཚེ་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ཁྱོད་བལྟམས་ཚེ། །

gang tsé kang nyi tsowo khyö tam tsé

When you were born, chief among human beings,

ས་ཆེན་འདི་ལ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ནས། །

sa chen di la gompa dün bor né

you took seven steps on this earth and said:

ང་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ན་མཆོག་ཅེས་གསུངས། །

nga ni jikten di na chok ché sung

“In this world I am supreme.”

དེ་ཚེ་མཁས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

detsé khepa khyö la chaktsel lo

To you, O wise one, I pay homage!

 

དང་པོ་དགའ་ལྡན་ལྷ་ཡི་ཡུལ་ནས་བྱོན། །

dangpo ganden lha yi yül né jön

First, you descended from the heaven of Tuṣita,

རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་ཞུགས། །

gyelpö khap tu yum gyi lhum su zhuk

and in the royal home entered your mother’s womb;

ལུམྦི་ནི་ཡི་ཚལ་དུ་ཐུབ་པ་བལྟམས། །

lumbini yi tsel du tupa tam

in the grove at Lumbinī, O sage, you were born:

བཅོམ་ལྡན་ལྷ་ཡི་ལྷ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

chomden lha yi lha la chaktsel lo

to the victorious ‘god among gods,’ I pay homage!

 

གཞལ་ཡས་ཁང་དུ་མ་མ་བརྒྱད་བཞིས་མཆོད། །

zhelyé khang du mama gyé zhi chö

You were tended by thirty-two nurses at the palace,

ཤཱཀྱའི་གྲོང་དུ་གཞོན་ནུས་རོལ་རྩེད་མཛད། །

shakyé drong du zhönü röltsé dzé

you spent your youth in sports at the house of the Śākyas;

སེར་སྐྱའི་གནས་སུ་ས་འཚོ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། །

serkyé né su sa tso khap tu zhé

at Kapilavastu you took Gopā as your wife:

སྲིད་གསུམ་མཚུངས་མེད་སྐུ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

si sum tsungmé ku la chaktsel lo

to you who are unequalled in the three worlds, I pay homage!

 

གྲོང་ཁྱེར་སྒོ་བཞིར་སྐྱོ་བའི་ཚུལ་བསྟན་ནས། །

drongkhyer go zhir kyowé tsül ten né

At the four city gates, you were shown the four kinds of sorrow,

མཆོད་རྟེན་རྣམ་དག་དྲུང་དུ་དབུ་སྐྲ་བསིལ། །

chörten namdak drung du utra sil

and cut your own hair in front of the Viśuddha Stūpa;

ནཻ་རཉྫ་ནའི་འགྲམ་དུ་དཀའ་ཐུབ་མཛད། །

nairanjané dram du katup dzé

on the banks of the Nairañjanā you practiced as an ascetic:

སྒྲིབ་གཉིས་སྐྱོན་དང་བྲལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

drip nyi kyön dang drel la chaktsel lo

to you who are free from the faults of the two obscurations, I pay homage!

 

རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་གླང་ཆེན་སྨྱོན་པ་བཏུལ། །

gyelpö khap tu langchen nyönpa tül

At Rājagṛha you tamed a rogue elephant,

ཡངས་པ་ཅན་དུ་སྤྲེའུས་སྦྲང་རྩི་ཕུལ། །

yangpachen du pé'ü drangtsi pül

in Vaiśālī the monkeys offered you honey;

མ་ག་དྷ་རུ་ཐུབ་པ་མངོན་སངས་རྒྱས། །

magadha ru tupa ngön sangyé

in Magadha, O sage, you realized buddhahood:

མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབར་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

khyenpé yeshé bar la chaktsel lo

to you in whom omniscient wisdom blossomed, I pay homage!

 

ཝཱ་ར་ཎཱ་སིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར། །

varanasir chö kyi khorlo kor

At Vārāṇasī you turned the wheel of Dharma,

ཛེ་ཏའི་ཚལ་དུ་ཆོ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་བསྟན། །

dzeté tsel du chotrül chenpo ten

and in the Jeta Grove you showed great miracles;

རྩྭ་མཆོག་གྲོང་དུ་དགོངས་པ་མྱ་ངན་འདས། །

tsachok drong du gongpa nyangen dé

at Kuśinagara you passed into parinirvāṇa:*

ཐུགས་ནི་ནམ་མཁའ་འདྲ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

tuk ni namkha dra la chaktsel lo

to you whose wisdom is like the sky, I pay homage!*

 

འདི་ལྟར་བསྟན་པའི་བདག་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས། །

ditar tenpé dakpo chomdendé

Through the merit of this brief praise of

མཛད་པའི་ཚུལ་ལ་མདོ་ཙམ་བསྟོད་པ་ཡི། །

dzepé tsül la do tsam töpa yi

the deeds of the Enlightened One, Master of the Teaching,

དགེ་བས་འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཡང༌། །

gewé drowa kün gyi chöpa yang

may the actions of all living beings

བདེ་གཤེགས་ཉིད་ཀྱི་མཛད་དང་མཚུངས་པར་ཤོག  །

deshek nyi kyi dzé dang tsungpar shok

come to equal the acts of the Sugata himself.

ཅེས་པ་འདི་སློབ་དཔོན་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པའོ།།

This was composed by the ācārya Asaṅga.

 

༈ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁྱེད་སྐུ་ཅི་འདྲ་དང་། །

deshyin shekpa khyé ku chindra dang

O Tathāgata, may I and others have a form,

འཁོར་དང་སྐུ་ཚེའི་ཚད་དང་ཞིང་ཁམས་དང་། །

khor dang ku tsé tsé dang zhing kham dang

an entourage, a life-span, a pure realm

ཁྱེད་ཀྱི་མཚན་མཆོག་བཟང་པོ་ཅི་འདྲ་བ། །

khyé kyi tsen chok zangpo chindra wa

and sublime marks of perfection

དེ་འདྲ་ཁོ་ནར་བདག་སོགས་འགྱུར་བར་ཤོག །

dé dra khonar dak sok gyurwar shok

exactly like you.

 

༈ ཁྱོད་ལ་བསྟོད་ཅིང་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་མཐུས། །

khyö la tö ching sölwa tapé tü

Through the power of our praising you and this prayer,

བདག་སོགས་གང་དུ་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ། །

dak sok gang du nepé sa chok su

in whatever lands we dwell, may

ནད་དང་དབུལ་ཕོངས་འཐབ་རྩོད་ཞི་བ་དང་། །

né dang wul pong taptsö zhiwa dang

illness, negativity, poverty, and conflict be quelled,

ཆོས་དང་བཀྲ་ཤིས་འཕེལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། །

chö dang tashi pelwar dzé du söl

and Dharma and auspiciousness increase and spread.3

 

Rigpa Translation, 2008. Revised in 2016. Phonetics, Sanskrit diacritics, and spelling adjusted to Lhasey Lotsawa style.

1.1_20200604_OL

1.1_20200604_OL

1.1_20200604_OL

  1. This verse has been added to Nāgārjuna's original text, possibly by Drikung Kyopa Jikten Sumgön.
  2. Tib. ‘khor mo ‘jig. According to Sakya Paṇḍita’s Gateway to Learning (mkhas ‘jug), this is an alternative name of Vārāṇasī.
  3. These last two verses were probably added by Drikung Kyobpa Jikten Sumgön.
/imager/images/22058/Buddha_Shakyamuni_CGLF_712c4e757e7f11f90332598bd8911e79.jpg

Buddha Śākyamuni

Courtesy of Chokgyur Dechen Lingpa Foundation.

Title:

ཐུབ་བསྟོད་བཞུགས་སོ། །

thub bstod bzhugs so/

In Praise of the Buddha

Author:

Ārya Nāgārjuna

Description:

Two famous praises of the Buddha's twelve deeds arranged for recitation according to the KaNying Shedrup Ling tradition. The first prayer, the longer praise, was composed by Ārya Nāgārjuna. The second prayer, the shorter praise, was composed by Ārya Asaṅga. One additional verse was added the the beginning and two to the end.

Further Information and Resources: